ForumMedyczne.edu.pl

09.05.2016
dr n. med. Ewa Talarek
Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Skróty: JZM – japońskie zapalenie mózgu, KZM – zapalenie mózgu przenoszone przez kleszcze, WZW – wirusowe zapalenie wątroby

Podróże do krajów położonych poza strefą tropikalną postrzegane są zwykle jako bezpieczne i nie kojarzą się z zagrożeniami zdrowotnymi w postaci chorób zakaźnych. Jednak nawet wyjazdy do krajów europejskich mogą wymagać profilaktyki określonych zakażeń. Zawsze należy przeanalizować trasę podróży, długość i rodzaj podróży, a także typ aktywności w trakcie wyjazdu. Wizytę u lekarza przed planowanym wyjazdem warto potraktować jako okazję do sprawdzenia stanu uodpornienia i rozmowy na temat szczepień zalecanych, nawet jeśli w związku z podróżą nie ma wskazań do immunoprofilaktyki.

Chorobą, o której należy pamiętać w kontekście wakacyjnych podróży po Europie, jest zapalenie mózgu przenoszone przez kleszcze (KZM ). Chorobę tę wywołują wirusy z rodziny Flaviviridae. Główną drogą zakażenia jest ukłucie przez zakażonego kleszcza, choc możliwe jest również zakażenie drogą pokarmową poprzez spożycie niepasteryzowanego mleka lub sera – krowiego, owczego czy koziego. Choroba występuje endemicznie w wybranych regionach większości krajów europejskich (Albania, Austria, Białoruś, Bośnia, Bułgaria, Chorwacja, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Litwa, Łotwa, Niemcy, Norwegia, Polska, Rosja, Rumunia, Serbia, Słowacja, Słowenia, Szwajcaria, Szwecja, Turcja, Ukraina, Węgry, Włochy). W ostatnich latach zaobserwowano zachorowania na terenach, na których wcześniej ich nie notowano. Należy podkreślić, że liczba przypadków KZM w kraju, w którym choroba występuje endemicznie, nie odzwierciedla rzeczywistego ryzyka. W niektórych krajach część czy nawet większość populacji jest szczepiona przeciwko KZM, co ogranicza liczbę zachorowań, ale nie likwiduje rezerwuaru flawiwirusów, który stanowią zakażone kleszcze i zwierzęta, głównie gryzonie.

Zapobieganie KZM polega na unikaniu ukłuć kleszczy poprzez stosowanie odpowiedniej odzieży i repelentów, profilaktykę swoistą zapewnia szczepienie. Dostępne są 2 szczepionki inaktywowane, zawierające wirusa KZM namnożonego w fibroblastach kurzych. Obie występują w postaci dla dzieci w wieku 1–12 lat (Encepur K) lub 1–16 lat (FSME-Immun Junior) oraz dla osób w wieku >12 (Encepur Adult) lub >16 lat (FSME-Immun). Podstawowy cykl szczepienia obejmuje 3 dawki, istnieje również możliwość zastosowania schematu przyspieszonego