ForumMedyczne.edu.pl

Antoni Krzeski, Iwona Gromek

Badanie fizykalne nosa, stanowiące integralną część badania laryngologicznego, obejmuje ocenę piramidy nosa zewnętrznego, przedsionków nosa, zastawek i jam nosa (rynoskopia przednia) oraz nozdrzy tylnych i nosogardła (rynoskopia tylna). Jego uzupełnienie stanowi badanie endoskopowe jam nosa i nosogardła.

Podczas badania pacjent siedzi wygodnie naprzeciwko lekarza. Jego fotel powinien być ustawiony nieco wyżej niż krzesło osoby badającej. Warunek prawidłowego przeprowadzenia badania to dobre oświetlenie, najczęściej lampa czołowa z żarówką halogenową.
Badanie nosa zewnętrznego

Bezpośrednie oglądanie nosa zewnętrznego jest najbardziej efektywne w naturalnym oświetleniu, w którym najlepiej ocenić kształt i symetrię piramidy nosa, jej ustawienie oraz harmonię z przyległymi okolicami twarzy. Ocenę tę przeprowadza się systematycznie według ustalonej kolejności: en face, prawy profil, lewy profil oraz patrząc na grzbiet piramidy nosa skośnie od góry i na podstawę nosa od dołu.

Oglądając skórę pokrywającą piramidę nosa i okoliczne struktury twarzy, należy zwrócić uwagę na gładkość jej powierzchni i ewentualne blizny, a następnie ocenić jej grubość oraz stopień uwidocznienia znajdujących się pod nią struktur chrzęstnych i/lub kostnych.

Zgodnie ze standardami estetycznymi podstawę analizy kształtu nosa zewnętrznego stanowią punkty topograficzne twarzy. W badaniu szczegółowym należy zwrócić uwagę na następujące elementy anatomiczne: chrzęstny i kostny szkielet piramidy nosa, nasadę nosa oraz długość, kształt i projekcję wierzchołka nosa. Istotna jest ocena ustawienia, wielkości, kształtu i symetrii otworów nosowych zewnętrznych oraz kształtu i ustawienia słupka nosa. Podczas oglądania nosa zewnętrznego trzeba ocenić, jak zachowują się skrzydła nosa podczas oddychania – zbyt wiotkie mogą się zapadać podczas wdechu, co utrudnia oddychanie przez nos.

Uważne i systematyczne obejrzenie nosa zewnętrznego uzupełnia badanie palpacyjne, które przeprowadza się dwoma palcami. Uniesienie skóry grzbietu nosa pozwala zbadać jej przesuwalność względem szkieletu piramidy nosa oraz grubość i elastyczność. W ocenie palpacyjnej szkieletu piramidy nosa należy uwzględnić proporcje pomiędzy częścią kostną i chrzęstną tej struktury oraz ewentualne nierówności na jej powierzchni.

Kontynuując badanie, uciska się palcem wierzchołek nosa, aby sprawdzić ustawienie i sztywność części chrzęstnej piramidy nosa, szczególnie zaś podparcie wierzchołka nosa. Prawidłowe podparcie nie pozwala na pełne ugięcie się wierzchołka podczas tej próby, a po zwolnieniu ucisku wraca on bezpośrednio do położenia pierwotnego (ryc. 1.). Nadmierna wiotkość wierzchołka nosa może świadczyć o osłabieniu struktur go podpierających, m.in. o wywichnięciu lub przemieszczeniu ogonowego (dolnego) brzegu chrząstki przegrody nosa ze słupka nosa. Objaw ten często stwierdza się u chorych po operacjach przegrody nosa techniką Kiliana.