ForumMedyczne.edu.pl

Postępy w reumatologii w 2015 roku. Zapalenia naczyń
prof. dr hab. n. med. Irena Zimmermann-Górska
Postępy w reumatologii w 2015 roku
Zapalenia naczyń

W ciągu ostatnich 3 lat przeprowadzono intensywne badania dotyczące zapaleń naczyń związanych z obecnością przeciwciał przeciwko cytoplazmie neutrofilów (ANCA) – tzw. zapaleń naczyń związanych z ANCA (AAV). Należą do nich: ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, mikroskopowe zapalenie naczyń i ziarniniakowatość eozynofilowa z zapaleniem naczyń. Swoistość ANCA może się odnosić do proteinazy-3 (przeciwko PR3 [cANCA]) i/lub do mieloperoksydazy (przeciwko MPO [pANCA]).

W 2015 roku Flint i wsp. dokonali przeglądu danych naukowych i hipotez dotyczących patogenezy AAV.34 Okazało się, że poza wymienionymi wyżej ANCA w przebiegu choroby pojawiają się także przeciwciała przeciwko białku błony lizosomów (LAMP-2). Ich występowanie stwierdzono także w przypadkach AAV serologicznie ujemnych.

Nadal poszukiwano czynników, które mogą mieć wpływ na wytwarzanie ANCA – bierze się m.in. pod uwagę możliwość mimikry molekularnej i udziału drobnoustrojów w tym procesie. Szczególnie rozważa się rolę gronkowców złocistych, które mogą indukować powstanie „neutrofilowej pułapki pozakomórkowej” (neutrophil extracellular trap – NET), przyczyniającej się do powstania ANCA i podtrzymywania procesu zapalnego. Nowością jest wykazanie udziału dopełniacza w patogenezie AAV. Neutrofile aktywowane przez ANCA mogą aktywować dopełniacz (droga alternatywna) i przez to nasilać zapalenie. Stanowi to podstawę do zastosowania u chorych na AAV ekulizumabu – inhibitora składowej dopełniacza C5a, co już sprawdzono w badaniach klinicznych.35

U chorych na AAV ze zmianami w nerkach przeprowadzono ocenę skuteczności stosowania RTX w porównaniu z cyklofosfamidem.36 W 24-miesięcznej obserwacji efekty były podobne, a u chorych otrzymujących RTX dochodziło do zaostrzenia procesu zapalnego, gdy po zakończeniu leczenia następowało „odnowienie” limfocytów B i wytwarzania ANCA.